آخرین بروزرسانی در ۲۵ آذر ۱۴۰۴ توسط Dr.Arman
در ژوئیه گذشته، یک مطالعه از MIT ادعا کرد ۹۵٪ از سازمانهایی که روی هوش مصنوعی سرمایهگذاری کردهاند، «بازده صفر» گرفتهاند. این اخبار مانند یک بمب در دنیای فناوری صدا کرد و برای بسیاری، اولین نشانه محکم از چیزی بود که مدتها در موردش زمزمه میشد: آیا این همه هیاهو فقط یک حباب عظیم است؟
چرا همین حالا باید نگران حباب هوش مصنوعی باشیم؟
این فقط یک بحث آکادمیک نیست. وقتی سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، به صراحت میگوید «بله، سرمایهگذاران بیش از حد درباره AI هیجانزدهاند» و آن را با حباب دات-کام مقایسه میکند، باید گوشهایمان را تیز کنیم. ما در نقطهای ایستادهایم که رهبران صنعت، همان کسانی که میلیاردها دلار خرج میکنند، آشکارا از احتمال ترکیدن این حباب صحبت میکنند. این لحظه، یک تقاطع تاریخی بین پتانسیل واقعی فناوری و «شور و شیدایی غیرمنطقی» سرمایهگذاران است و آینده اقتصادی و فناوری دهه آینده را شکل خواهد داد.
حباب از نگاه سازندگانش: یک بازی سرزنش متقابل
جالب است که تعریف هر کس از «حباب» دقیقاً به موقعیت شرکتش بستگی دارد. مارک زاکربرگ از متا، با اشاره به تاریخچه حبابهایی مانند راهآهن و دات-کام، میگوید ریسک واقعی، کمخرجی است، نه زیادخرجی. نسخه او برای متا این است: «به خرج کردن ادامه بده، حتی اگر چند صد میلیارد را بد خرج کنیم.» از طرف دیگر، سام آلتمن استارتاپهایی را هدف میگیرد که «سه نفر و یک ایده» دارند و با ارزشگذاریهای نجومی سرمایه جذب میکنند و میگوید: «این رفتار منطقی نیست. بالاخره یک نفر میسوزد.»
موتور تورم: پول، دیتاسنتر و یک بازی خطرناک دایرهای
چه چیزی این حباب را باد میکند؟ اول، حجم باورنکردنی پول. OpenAI قصد دارد ۵۰۰ میلیارد دلار برای ساخت مراکز داده AI خرج کند – رقمی ۱۵ برابر بیشتر از پروژه منهتن. اما مشکل فقط رقمها نیست، بلکه «معاملات دایرهای» است. دارو آمودئی، مدیرعامل Anthropic، به این اشاره میکند: وقتی یک تامینکننده تراشه (مثل انویدیا) در یک شرکت AI سرمایهگذاری میکند و آن شرکت هم همان پول را برای خرید تراشه خرج میکند، یک چرخه مصنوعی از ارزش ایجاد میشود. خطر وقتی است که این عددها آنقدر بزرگ میشوند که اگر زمانبندی به هم بخورد، همه چیز فرو میریزد.
چه کسی در معرض خطر است؟ غولها در امان نیستند
شاید فکر کنید شرکتهای بزرگی مثل گوگل یا متا مصون هستند. اما سوندار پیچای، مدیرعامل گوگل، صریح میگوید: «هیچ شرکتی مصون نخواهد بود، از جمله ما.» آمارها ترسناک هستند: پیشبینی میشود OpenAI تا سال ۲۰۲۹ حدود ۱۴۰ میلیارد دلار ضرر انباشته داشته باشد. برای توجیه سرمایهگذاری ۲ تریلیون دلاری سالانه در زیرساخت AI تا ۲۰۳۰، باید درآمدی معادل مجموع درآمد امسال آمازون، اپل، آلفابت، مایکروسافت، متا و انویدیا ایجاد شود! سوال اینجاست: آیا واقعاً مدل کسبوکار کنونی – مثل اشتراکهای ChatGPT – میتواند چنین درآمد عظیمی ایجاد کند؟
اگر حباب بترکد، چه اتفاقی میافتد؟
به گفته کارشناسان، ترکیدن زمانی اتفاق میافتد که استارتاپهای بیشازحد تامینشده نتوانند سودآور شوند یا به ارزشگذاریهای بلندپروازانه خود برسند. اثر موجی آن عمیق خواهد بود. شرکتهایی که تعهدات چندساله کلان برای ساخت دادهسنتر دادهاند، با کاهش رشد درآمد، زیر بار قرض خرد میشوند. دارو آمودئی این را «مخروط عدم قطعیت» مینامد: ترکیب خطرناک تعهدات بلندمدت هزینهای و رشد درآمد غیرقابل پیشبینی.
درسهایی از تاریخ: وبوان در برابر آمازون
برت تیلور، رئیس OpenAI، دو حقیقت را همزمان میپذیرد: «هم AI اقتصاد را متحول خواهد کرد، هم ما در یک حباب هستیم و بسیاری پول زیادی از دست خواهند داد.» تاریخ تکرار میشود، اما قهرمانانش عوض میشوند. در حباب دات-کام، «وبوان» ورشکست شد، اما سالها بعد «اینستاکارت» با ایدهای مشابه موفق شد. اگر سهامدار آمازون از زمان عرضه اولیه آن تا امروز بودید، ثروتمند شدهاید. اگر سهامدار وبوان بودید، داستان دیگری داشت. سوال این است: در این موج AI، کدام شرکتها آمازون بعدی و کدامها وبوان بعدی خواهند بود؟
پس ما، به عنوان علاقهمندان به AI، چه کار کنیم؟
۱. هیجان را از واقعیت جدا کنید: به جای تمرکز صرف بر رویاهای AGI (هوش عمومی مصنوعی)، به کاربردهای عملی و مدلهای درآمدی کنونی شرکتها نگاه کنید. آیا واقعاً مشکلی را حل میکنند یا فقط داستان میسازند؟
۲. به «چرا» توجه کنید: وقتی شرکتی مانند متا میگوید «به خرج کردن ادامه میدهیم»، دلیل استراتژیک پشت آن چیست؟ آیا فقط از قافله عقب نماندن است یا یک برنامه روشن دارد؟
۳. نقاط فشار را رصد کنید: به نشانههایی مانند کاهش سود شرکتها، افزایش بدهیهای شرکتی و تخصیص سختگیرانه پردازنده (GPU) توجه کنید. اینها فشارسنجهای حباب هستند.
۴. بلندمدت فکر کنید: فناوری AI باقی میماند، اما بسیاری از بازیگران امروزی احتمالاً از دور خارج میشوند. بر روی مفاهیم پایدار سرمایهگذاری ذهنی کنید، نه بر روی نامهای داغ روز.
نتیجهگیری
ما در یک لحظه سورئال زندگی میکنیم. همان کسانی که میلیاردها دلار در AI میریزند، در کنار شام به شما میگویند ممکن است همه چیز فرو بریزد. این حباب شاید هنوز در سال ۱۹۹۷ خود باشد، نه ۱۹۹۹، اما عدمتعادلها به سرعت در حال ساخت هستند. همانطور که جف بزوس میگوید، سود AI برای جامعه «غولپیکر» خواهد بود. اما همانطور که سام آلتمن در آن شام گفت: «یک نفر قرار است پول فوقالعاده زیادی را از دست بدهد. ما نمیدانیم آن یک نفر کیست.» وظیفه ما به عنوان ناظران آگاه این است که با چشمانی باز، هم به پتانسیل شگفتانگیز این فناوری نگاه کنیم، و هم به صدای هشداردهنده بادی که درون این حباب میوزد.
منبع:
https://www.technologyreview.com/2025/12/15/1129183/what-even-is-the-ai-bubble/
مطالب مرتبط