آخرین بروزرسانی در ۱۲ دی ۱۴۰۴ توسط Dr.Arman
تصور کنید یک روز صبح وارد شعبه محلی بانک خود میشوید، اما به جای همهمهی معمول و کارمندانی که با پروندههای قطور دستوپنج نرم میکنند، با سکوتی معنادار و سیستمهای فوقپیشرفته روبهرو میشوید. این یک سناریوی علمیتخیلی برای دهههای آینده نیست؛ بلکه بخشی از اخبار داغ این روزهاست که لرزه بر تن بخش بزرگی از بدنه اقتصادی قاره سبز انداخته است. گزارشهای جدید نشان میدهند که تا سال ۲۰۳۰، بیش از ۲۰۰ هزار صندلی در بانکهای اروپایی خالی خواهد شد، اما نه به خاطر استعفای دستهجمعی، بلکه به دلیل حضور بیسروصدای الگوریتمهایی که خستگی نمیشناسند.
چرا این تحول همین حالا به نقطه جوش رسیده است؟
شاید بپرسید چرا حالا؟ مگر سالها نیست که درباره اتوماسیون حرف میزنیم؟ پاسخ در تحلیل جدید مورگان استنلی نهفته است که اخیراً در «فایننشال تایمز» منتشر شد. طبق این تحلیل، بانکهای اروپایی در حال گذراندن یک درس سخت درباره «بهرهوری» هستند. هوش مصنوعی دیگر فقط یک ابزار کمکی برای چتباتهای پاسخگوی مشتری نیست؛ بلکه به مغز متفکر پشت پرده تبدیل شده است. بانکها به دنبال راهی برای بقا در دنیای رقابتی امروز هستند و به نظر میرسد اولین قربانی این مسیر، نیروی انسانی سنتی است.
من وقتی این آمار را دیدم، اولین چیزی که به ذهنم رسید، حجم عظیم دادههایی بود که هر روز در بانکها جابهجا میشود. ما درباره ۳۵ بانک بزرگ صحبت میکنیم که قصد دارند حدود ۱۰ درصد از نیروی کار خود را تعدیل کنند. این یعنی یک نفر از هر ده نفری که امروز در این بانکها مشغول به کار هستند، تا چند سال دیگر احتمالاً باید به دنبال شغل جدیدی بگردد. این تغییر نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای بانکهایی است که میخواهند از غافله تکنولوژی عقب نمانند.
شلیک مستقیم به قلب بخشهای اداری
اگر فکر میکنید این حذف مشاغل فقط مخصوص صندوقداران است، سخت در اشتباهید. این بار، هوش مصنوعی دقیقاً جایی را هدف گرفته که ما به آن «بخش پشتیبان» یا Back-office میگوییم. بخشهایی مثل مدیریت ریسک، انطباق (Compliance) و عملیاتهای دفتری که به نوعی سیستم عصبی یک بانک محسوب میشوند. اینها بخشهایی هستند که با هزاران صفحه اکسل و دادههای پیچیده سر و کار دارند؛ یعنی دقیقاً همان زمین بازی که الگوریتمها در آن شکستناپذیرند.
شما به عنوان یک دوستدار هوش مصنوعی، حتماً میدانید که یک مدل زبانی بزرگ یا یک سیستم تحلیل داده چقدر سریعتر از یک انسان میتواند ناهنجاریهای مالی را در میان میلیونها تراکنش شناسایی کند. بانکها با دیدن پتانسیل ۳۰ درصدی افزایش بهرهوری، به معنای واقعی کلمه برای پیادهسازی این سیستمها «دهانشان آب افتاده است». برای آنها، هوش مصنوعی یعنی خطای کمتر، سرعت بیشتر و البته هزینههای جاری بسیار پایینتر.
وقتی «هیچچیز مقدس نیست»: تجربه تلخ بانکهای بزرگ
این تب تند فقط مختص یک کشور نیست. در هلند، بانک ABN Amro از همین حالا شمشیر را از رو بسته و قصد دارد تا سال ۲۰۲۸، یکپنجم از کل کارکنانش را مرخص کند. اما شاید تکاندهندهترین جمله مربوط به مدیرعامل «سوسیته ژنرال» باشد که با صراحتی بیرحمانه اعلام کرده: «هیچچیز مقدس نیست». این یعنی هیچ بخش یا شغلی در بانک وجود ندارد که از گزند جایگزینی با هوش مصنوعی در امان باشد.
من بارها با متخصصانی صحبت کردهام که فکر میکردند سابقه کار طولانی یا تجربه در تحلیلهای پیچیده مالی، آنها را به مهرهای غیرقابل جایگزین تبدیل میکند. اما واقعیت این است که وقتی یک الگوریتم میتواند در عرض چند ثانیه، گزارشی را بنویسد که تهیه آن برای یک تیم انسانی سه روز زمان میبرد، منطق اقتصادی حکم میکند که شرکتها به سمت ماشین بروند. این یک زنگ خطر جدی برای تمام کسانی است که فکر میکنند هوش مصنوعی فقط با کارهای یدی سر و کار دارد.
آن سوی اقیانوس: استراتژی گلدمن ساکس
اگر فکر میکنید این بحران فقط در اروپا خلاصه میشود، باید نگاهی به والاستریت بیندازیم. گلدمن ساکس، غول بانکداری آمریکا، پروژهای را به نام OneGS 3.0 کلید زده است. آنها حتی برای استخدامهای جدید هم ترمز دستی را کشیدهاند. از ثبتنام مشتریان جدید گرفته تا گزارشهای نظارتی، همه و همه قرار است زیر سایه هوش مصنوعی بازتعریف شوند. این یعنی ما با یک ترند جهانی روبهرو هستیم که از لندن تا نیویورک را در بر گرفته است.
نکته جالب اینجاست که بانکها دیگر به دنبال «تغییرات تدریجی» نیستند. آنها در حال بازسازی ساختار خود از پایه هستند. در دنیای گلدمن ساکس، هوش مصنوعی دیگر یک افزونه نیست، بلکه هسته اصلی عملیات است. این موضوع برای شما که به قدرت هوش مصنوعی ایمان دارید، هم هیجانانگیز است و هم کمی ترسناک؛ چرا که سرعت این تحول حتی از پیشبینی خوشبینانهترین تحلیلگران هم فراتر رفته است.
هشداری از جنس تجربه: بحران اصالت در بانکداری
اما در میان این هیاهوی تکنولوژیک، صدایی متفاوت هم شنیده میشود. یکی از مدیران ارشد جیپی مورگان (JPMorgan Chase) در گفتگو با فایننشال تایمز، هشداری داده که ارزش تامل دارد. او معتقد است اگر ما تمام کارهای پایهای و به اصطلاح «سیاهمشقها» را به هوش مصنوعی بسپاریم، پس بانکداران جوان قرار است چگونه الفبای این حرفه را یاد بگیرند؟
این یک دیدگاه بسیار هوشمندانه است. بانکداری فقط اعداد و ارقام نیست؛ بلکه درک شهودی از بازار و ریسک است. اگر نسلی از بانکداران رشد کنند که هرگز با جزئیات خام دستوپنجه نرم نکردهاند و همیشه به خروجی آماده هوش مصنوعی تکیه کردهاند، در زمان وقوع بحرانهای پیشبینینشده چه خواهند کرد؟ این پارادوکس هوش مصنوعی است: هرچه بیشتر به آن تکیه میکنیم، ممکن است مهارتهای بنیادی خودمان را بیشتر از دست بدهیم.
چگونه در این طوفان جان سالم به در ببریم؟
حالا سوال اصلی اینجاست: شما به عنوان کسی که این تحولات را دنبال میکنید، چه باید بکنید؟ اول از همه، باید بپذیریم که مقاومت در برابر این موج بیفایده است. بانکداری در حال تغییر شکل است و مهارتهای مورد نیاز هم در حال تغییرند. به جای ترس از جایگزین شدن، باید به این فکر کنید که چگونه میتوانید «ناظر» و «هدایتگر» این هوش مصنوعی باشید.
ارزش واقعی در آینده متعلق به کسانی است که میتوانند پل میان تکنولوژی و نیازهای انسانی باشند. اگر در حوزه مالی هستید، یادگیری کار با ابزارهای هوش مصنوعی و درک عمیق از نحوه کارکرد الگوریتمها، دیگر یک مزیت نیست، بلکه شرط بقاست. اقدام عملی شما از همین امروز شروع میشود: مطالعه درباره تفکر سیستمی و یادگیری نحوه تعامل با مدلهای هوش مصنوعی مولد در حوزههای تخصصی خودتان.
سخن پایانی: آیندهای که هماکنون آغاز شده است
اخراج ۲۰۰ هزار نفر در اروپا، تنها یک عدد در یک گزارش مالی نیست؛ بلکه نشانهای از یک دوران جدید است. هوش مصنوعی در حال انجام کارهای خستهکننده و تکراری است تا بهرهوری را به اوج برساند، اما همزمان چالشهای بزرگی را برای امنیت شغلی و آموزش نسلهای بعدی ایجاد کرده است. همانطور که دیدیم، حتی در دنیای خشک اعداد و ارقام بانک، «هیچچیز مقدس نیست» و تغییر با بیرحمی تمام در حال پیشروی است.
به نظر شما، آیا ما در حال از دست دادن روح انسانی در حرفههای حساس هستیم یا این فقط یک جراحی ضروری برای کارآمدتر شدن جهان است؟ دیدگاههای خود را با ما در میان بگذارید و فراموش نکنید که در این عصر تحول، آگاهی تنها سلاح واقعی شماست. آیا شما آمادهاید که در دنیای تحت فرمان الگوریتمها، نقش جدید خود را پیدا کنید؟
منبع:
techcrunch.com/2026/01/01/european-banks-plan-to-cut-200000-jobs-as-ai-takes-hold/
مطالب مرتبط